ด้วยพระนามของอัลลอฮฺ ผู้ทรงเมตตา ปรานียิ่งเสมอ
จุดยืนของท่านอิมามอะลี อ. ต่อคอลิฟะฮ์ก่อนหน้าท่าน[อบูบักร-อุมัร]
จุดยืนของท่านอิมามอะลี อ. ต่อคอลิฟะฮ์ก่อนหน้าท่าน[อบูบักร-อุมัร]
ท่านอิมามอะลี อ. ได้แสดงจุดยืนต่อกลุ่มบุคคลที่ได้ช่วงชิงสิทธิของท่านไป ไว้ในคุฎบะฮ์ คำเทศนา ชักชะกียะฮ์ และเป็นคุฏบะฮ์ที่มีเนื้อหาครอบคลุมคำตัดพ้อของท่านอิมามอะลี อ. เกี่ยวกับประเด็นคิลาฟะฮ์ และเล่าถึงความอดทนต่อการสูญเสียตำแหน่งดังกล่าว และกล่าวถึงเหตุการณ์ที่ประชาชนให้สัตยาบันต่อท่านหลังที่อุษมาน ถูกสังหาร
ในคุฏบะฮ์นี้ ท่านกล่าวไว้ว่า :
أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا فُلانٌ (ابو بکر) وَ إِنَّهُ لَیَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّی مِنْهَا مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَى یَنْحَدِرُ عَنِّی السَّیْلُ وَ لا یَرْقَى إِلَیَّ الطَّیْرُ فَسَدَلْتُ دُونَهَا ثَوْباً وَ طَوَیْتُ عَنْهَا کَشْحاً وَ طَفِقْتُ أَرْتَئِی بَیْنَ أَنْ أَصُولَ بِیَدٍ جَذَّاءَ أَوْ أَصْبِرَ عَلَى طَخْیَةٍ عَمْیَاءَ یَهْرَمُ فِیهَا الْکَبِیرُ وَ یَشِیبُ فِیهَا الصَّغِیرُ وَ یَکْدَحُ فِیهَا مُؤْمِنٌ حَتَّى یَلْقَى رَبَّهُ
ترجیح الصبر
فَرَأَیْتُ أَنَّ الصَّبْرَ عَلَى هَاتَا أَحْجَى فَصَبَرْتُ وَ فِی الْعَیْنِ قَذًى وَ فِی الْحَلْقِ شَجًا أَرَى تُرَاثِی نَهْباً حَتَّى مَضَى الْأَوَّلُ لِسَبِیلِهِ فَأَدْلَى بِهَا إِلَى فُلَانٍ بَعْدَهُ ثُمَّ تَمَثَّلَ بِقَوْلِ الْأَعْشَى
شَتَّانَ مَا یَوْمِی عَلَى کُورِهَا وَ یَوْمُ حَیَّانَ أَخِی جَابِرِ
فَیَا عَجَباً بَیْنَا هُوَ یَسْتَقِیلُهَا فِی حَیَاتِهِ إِذْ عَقَدَهَا لِآخَرَ بَعْدَ وَفَاتِهِ لَشَدَّ مَا تَشَطَّرَا ضَرْعَیْهَا فَصَیَّرَهَا فِی حَوْزَةٍ خَشْنَاءَ یَغْلُظُ کَلْمُهَا وَ یَخْشُنُ مَسُّهَا وَ یَکْثُرُ الْعِثَارُ فِیهَا وَ الِاعْتِذَارُ مِنْهَا فَصَاحِبُهَا کَرَاکِبِ الصَّعْبَةِ إِنْ أَشْنَقَ لَهَا خَرَمَ وَ إِنْ أَسْلَسَ لَهَا تَقَحَّمَ فَمُنِیَ النَّاسُ لَعَمْرُ اللَّهِ بِخَبْطٍ وَ شِمَاسٍ وَ تَلَوُّنٍ وَ اعْتِرَاضٍ فَصَبَرْتُ عَلَى طُولِ الْمُدَّةِ وَ شِدَّةِ الْمِحْنَةِ حَتَّى إِذَا مَضَى لِسَبِیلِهِ جَعَلَهَا فِی جَمَاعَةٍ زَعَمَ أَنِّی أَحَدُهُمْ فَیَا لَلَّهِ وَ لِلشُّورَى مَتَى اعْتَرَضَ الرَّیْبُ فِیَّ مَعَ الْأَوَّلِ مِنْهُمْ حَتَّى صِرْتُ أُقْرَنُ إِلَى هَذِهِ النَّظَائِرِ لَکِنِّی أَسْفَفْتُ إِذْ أَسَفُّوا وَ طِرْتُ إِذْ طَارُوا فَصَغَا رَجُلٌ مِنْهُمْ لِضِغْنِهِ وَ مَالَ الْآخَرُ لِصِهْرِهِ مَعَ هَنٍ وَ هَنٍ إِلَى أَنْ قَامَ ثَالِثُ الْقَوْمِ نَافِجاً حِضْنَیْهِ بَیْنَ نَثِیلِهِ وَ مُعْتَلَفِهِ وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِیهِ یَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِیعِ إِلَى أَنِ انْتَکَثَ عَلَیْهِ فَتْلُهُ وَ أَجْهَزَ عَلَیْهِ عَمَلُهُ وَ کَبَتْ بِهِ بِطْنَتُهُ
مبایعة علی
فَمَا رَاعَنِی إِلَّا وَ النَّاسُ کَعُرْفِ الضَّبُعِ إِلَیَّ یَنْثَالُونَ عَلَیَّ مِنْ کُلِّ جَانِبٍ حَتَّى لَقَدْ وُطِئَ الْحَسَنَانِ وَ شُقَّ عِطْفَایَ مُجْتَمِعِینَ حَوْلِی کَرَبِیضَةِ الْغَنَمِ فَلَمَّا نَهَضْتُ بِالْأَمْرِ نَکَثَتْ طَائِفَةٌ وَ مَرَقَتْ أُخْرَى وَ قَسَطَ آخَرُونَ کَأَنَّهُمْ لَمْ یَسْمَعُوا اللَّهَ سُبْحَانَهُ یَقُولُ تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِینَ لا یُرِیدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ بَلَى وَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعُوهَا وَ وَعَوْهَا وَ لَکِنَّهُمْ حَلِیَتِ الدُّنْیَا فِی أَعْیُنِهِمْ وَ رَاقَهُمْ زِبْرِجُهَا أَمَا وَ الَّذِی فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ لَوْ لَا حُضُورُ الْحَاضِرِ وَ قِیَامُ الْحُجَّةِ بِوُجُودِ النَّاصِرِ وَ مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى الْعُلَمَاءِ أَلَّا یُقَارُّوا عَلَى کِظَّةِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ لَأَلْقَیْتُ حَبْلَهَا عَلَى غَارِبِهَا وَ لَسَقَیْتُ آخِرَهَا بِکَأْسِ أَوَّلِهَا وَ لَأَلْفَیْتُمْ دُنْیَاکُمْ هَذِهِ أَزْهَدَ عِنْدِی مِنْ عَفْطَةِ عَنْزٍ
“ขอสาบานต่อพระองค์ เขา(อบูบักร)ได้สวมตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ประหนึ่งผ้าคลุม ทั้งที่เขาทราบดีว่าฉันมีสถานะต่อตำแหน่งดังกล่าวประหนึ่งแกนของหินโม่แป้ง (ซึ่งไม่สามารถหมุนได้โดยปราศจากแกน) (เขาทราบดีว่า) กระแสน้ำอันเชี่ยวกรากและตาน้ำ (แห่งวิทยปัญญา) ไหลเชี่ยวมาจากขุนเขาแห่งฉัน โดยที่วิหก(แห่งวิสัยทัศน์) มิอาจเหิรบินถึงความคิดของฉัน
(เหตุผลที่ท่านเลือกนิ่งเงียบ)
ทว่าฉันปล่อยผ้าคลุมดังกล่าวและถอยห่างจากมัน โดยครุ่นคิดว่าจะลุกขึ้นยืนด้วยมือเปล่า (ปราศจากผู้ช่วยเหลือเพื่อทวงสิทธิอันชอบธรรมแก่ประชาชน) หรือจะอดทนต่อสภาพแวดล้อมอันมืดมน สภาพแวดล้อมที่ทำให้คนชราอ่อนเปลี้ย และทำให้เด็กหนุ่มแก่ชรา ผู้ศรัทธาจะต้องทนทุกข์ทรมานจนกว่าจะสิ้นลมหายใจ (ในที่สุด)ฉันจึงเห็นว่าการอดทนสอดคล้องกับปัญญามากกว่า จึงได้อดทนทั้งที่เสมือนมีหนามทิ่มตา และมีเศษกระดูกขวางคอ เห็นต่อหน้าต่อตาว่ามรดกถูกชิงไป กระทั่งรายแรกจากไป เขาได้ฝากฝังไว้ให้อีกราย (ณ จุดนี้ ท่านได้ยกบทกวีของอะอ์ชาที่มีเนื้อหาว่า) กาลเวลาของฉันกับการเวลาของเขาหาเสมอเหมือนกันไม่
ทว่าฉันปล่อยผ้าคลุมดังกล่าวและถอยห่างจากมัน โดยครุ่นคิดว่าจะลุกขึ้นยืนด้วยมือเปล่า (ปราศจากผู้ช่วยเหลือเพื่อทวงสิทธิอันชอบธรรมแก่ประชาชน) หรือจะอดทนต่อสภาพแวดล้อมอันมืดมน สภาพแวดล้อมที่ทำให้คนชราอ่อนเปลี้ย และทำให้เด็กหนุ่มแก่ชรา ผู้ศรัทธาจะต้องทนทุกข์ทรมานจนกว่าจะสิ้นลมหายใจ (ในที่สุด)ฉันจึงเห็นว่าการอดทนสอดคล้องกับปัญญามากกว่า จึงได้อดทนทั้งที่เสมือนมีหนามทิ่มตา และมีเศษกระดูกขวางคอ เห็นต่อหน้าต่อตาว่ามรดกถูกชิงไป กระทั่งรายแรกจากไป เขาได้ฝากฝังไว้ให้อีกราย (ณ จุดนี้ ท่านได้ยกบทกวีของอะอ์ชาที่มีเนื้อหาว่า) กาลเวลาของฉันกับการเวลาของเขาหาเสมอเหมือนกันไม่
น่าฉงนใจยิ่ง เขาซึ่งพร่ำขอโทษขอโพยประชาชนต่อความผิดพลาดต่างๆ (ทั้งที่ยังมีคนอย่างฉันอยู่) และพยายามปลีกตนจากตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ ทว่าก่อนตายได้มอบตำแหน่งดังกล่าวแก่ผู้อื่นเสมือนยกเจ้าสาวให้ เขาสองคนสลับกันเชยชมมัน เขาได้ส่งมอบมันแก่อู่แห่งความกระด้างและการขอโทษขอโพย จ้าวแห่งคิลาฟะฮ์เสมือนอูฐพยศ ที่หากดึงแรงก็จะทำให้บังเหียนขาด และหากปล่อยไปก็จะดิ่งสู่ก้นเหว
ขอสาบานว่าประชาชนประสบกับความทุกข์ระทมอย่างประหลาด ฉันเองก็ไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากการอดทนต่อช่วงเวลาแห่งความทุกข์ขื่นอันยาวนาน ในที่สุดวันเวลาของเขาก็ผ่านไป โดยได้ฝากฝัง(ตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์)ไว้กับที่ประชุม เขาคิดว่าฉันมีสถานะเท่าเทียมพวกนั้น ขอความคุ้มครองจากอัลลอฮ์ให้พ้นจากที่ประชุมดังกล่าว ถูกไหมที่จะเปรียบฉันกับคนแรกของพวกเขา ที่บัดนี้จะนำฉันไปเปรียบกับคณะบุคคลเหล่านี้ (สมาชิกที่ประชุมชูรอ) แต่ฉันก็จำต้องยอมประสานและเข้าร่วมกับพวกเขา (เพื่อพิทักษ์ผลประโยชน์โดยรวมของมุสลิม) บางคนตีห่างจากฉันด้วยความพยาบาท บางคนยกเครือญาติมาก่อน (สัจธรรม) และมีจุดประสงค์บางประการที่ฉันไม่ประสงค์จะกล่าวถึง ในที่สุดคนที่สามก็ยืนขึ้น เขาเปรียบดังอูฐที่มุ่งแต่จะกินอาหารในคอก ญาติฝ่ายพ่อของเขาให้การสนับสนุนเขา คนเหล่านี้สวาปามทรัพย์สินของอัลลอฮ์เปรียบเสมือนอูฐหิวโซรุมสวาปามหญ้าอ่อนในฤดูใบไม้ผลิ แต่ในที่สุด สิ่งที่ขวนขวายมา (เพื่อเสริมฐานอำนาจ) ก็สูญสลายไป พฤติกรรมของเขาได้ปลิดชีพเขาเอง และการมุ่งสวาปามได้ทำลายเขาชั่วนิรันดร์ ทันใดนั้น ฝูงชนเบียดเสียดกันเสมือนขนแผงคอของหมาไฮยีน่ากดดันให้ฉันรับตำแหน่งเคาะลีฟะฮ์ พวกเขารุมล้อมฉันจากทุกทาง ฮะซันและฮุเซนเกือบจะถูกเหยียบ เบียดสีข้างของฉันจนผ้าคลุมขาดวิ่น ฝูงชนแห่แหนเข้าล้อมฉันเสมือนฝูงแกะ (ที่หนีหมาป่าเข้ามาเบียดเสียดกัน) แต่เมื่อฉันลุกขึ้นจับบังเหียนแห่งคิลาฟะฮ์…
จากหนังสือนะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ คำเทศนาที่ 3
จากหนังสือนะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ คำเทศนาที่ 3
นั่นคือความจริงที่ท่านอิมามอะลี อ. เป็นผู้อธิบายด้วยตัวของท่านเอง สิ่งนี้เป็นคำตอบให้กับกลุ่มบุคคลที่มักจะถามว่า “หากตำแหน่งนี้นบี ศ. ได้แต่งตั้งไว้ให้กับท่านอิมามอะลี อ. จริงตามที่ชีอะห์มักอ้าง แล้วทำไมท่านจึงต้องเลือกที่จะนิ่งเงียบ ไม่ตอบโต้ด้วยกำลัง ?”
คำตอบน่าจะกระจ่างชัดนะครับ ว่า เพราะเหตุใด
