การตักลีดต่อฟะกิฮ์ คือ ซุนนะห์แห่งอะฮ์ลุลบัยต์ และเป็นวิถีประชา…

การตักลีดต่อฟะกิฮ์ คือ ซุนนะห์แห่งอะฮ์ลุลบัยต์ และเป็นวิถีประชา…

นิยามของ ตักลีด
ตักลีด หมายถึง การปฏิบัติตาม การติดตาม ส่วนความหมายตามหลักปฏิบัติศาสนกิจของอิสลาม หมายถึง การนำกฎเกณฑ์ทีี่มัรญิอ์ตักลีด อธิบายไว้มาปฏิบัติ โดยทั่วไปแล้วไม่อนุญาตให้ ตักลีด เรื่องที่เกี่ยวกับหลักความเชื่อของศาสนา ส่วนในเรื่องหลักปฏิบัติศาสนกิจนั้นจำเป็นต้องตักลีดตามผู้ที่มีความเชี่ยวชาญ

[คำถาม]

“ในอิสลามอนุญาติให้ปฏิบัติตาม (ตักลีด) คำวินิจฉัยของผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนบัญญัติ (มัรญิฮ์/ฟะกิฮ์) หรือไม่ ?

[คำตอบ]

การที่ “ผู้ที่ไม่มีความเชี่ยวชาญ” (ญาเฮล) ได้ถามต่อ “ผู้ที่มีความชำนาญการ” (อาลิม) คือ วิถีประชา (ซิร่อตุล อุก่อละอียะฮ์) ที่ใครๆ เขารู้กัน เช่น เมื่อท่านป่วยไม่สบาย สิ่งแรกที่สติปัญญาบอก ก็คือ ให้ไปหาหมอซิ  เมื่อต้องการจะสร้างบ้านก็ต้องไปปรึกษาวิศวกรช่างออกแบบบ้าน ฉะนั้น เมื่อไม่สบายแล้วไปหาหมอ จะมีใครถามไหมว่า “จงนำหลักฐานมาซิ ว่า เมื่อไม่สบายต้องไปหาหมอ ?” และแน่นอนว่าหากมีใครถามหาหลักฐานจากท่าน ท่านก็คงคิดว่า เขาเป็นบ้าไปแล้วกระมัง
ฉะนั้น ในทำนองเดียวกันนี้เองสำหรับปัญหาที่เกี่ยวข้องกับนิติบัญญัติอิสลาม หากตัวเราไม่มีความสามารถที่จะแยกแยะ(วินิจฉัยบนพื้นฐานของอัลกุรอ่านและฮะดิษ) จำเป็นที่เราจะต้องย้อนกลับไปหามุจญ์ตะฮิด ญามิอุชชะรออิฏ เพื่อขอคำปรึกษาหารือจากท่าน

หากถามว่าในมุมของฮะดิษมีริวายะฮ์จากอะฮ์ลุลบัยต์นบี มายืนยันความถูกต้องต่อการ “ตักลีด” หรือไม่ แน่นอนว่า คำตอบ “มีครับ”

ท่านอิมามศอดิก อ. ได้รับสั่งต่อ อะบาน บิน ตะลิบ ให้เขาได้ไปนั่งในมัสยิดมะดีนะห์ เพื่อวินิจฉัยปัญหาศาสนา(อิจติฮาต)แล้วออกคำฟัตวา(ตัดสินชี้ขาดปัญหาศาสนา)ต่อประชาชน

یا أبان اجْلِسْ فِی مَسْجِدِ الْمَدِینَةِ وَ أَفْتِ النَّاسَ فَإِنِّی أُحِبُّ أَنْ یُرَى فِی شِیعَتِی مِثْلُکَ

โอ้อะบานเอ๋ย ! เจ้าจงไปนั่งในมัสยิดมะดีนะห์ และจงออกคำฟัตวา(ในเรื่องศาสนบัญญัติ)ต่อประชาชนเถิด เพราะแท้ที่จริงแล้วเรา(อะฮ์ลุลบัยต์)รักและปราถนาที่จะให้ผู้ปฏิบัติตามเราได้เป็นเหมือนดั่งเช่นท่าน(เป็นผู้รู้/ฟะกิฮ์/มุจตะฮิด)
บันทึกหนังสือวะศ่ออิลุช ชีอะห์ เล่ม 17 หน้า 315

عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُسَيَّبِ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِلرِّضَا ع شُقَّتِي بَعِيدَةٌ وَ لَسْتُ أَصِلُ إِلَيْكَ فِي كُلِّ وَقْتٍ- فَمِمَّنْ آخُذُ مَعَالِمَ دِينِي- قَالَ مِنْ زَكَرِيَّا بْنِ آدَمَ الْقُمِّيِّ- الْمَأْمُونِ عَلَى الدِّينِ وَ الدُّنْيَا

ท่านอะลี บิน มุสัยยับ ฮะเมฮ์ดานี่ ได้รายงานว่า ฉันได้ถามท่านอิมามริฏอ อ. ว่า ฉันอาศัยอยู่สถานที่ซึ่งห่างไกลไปจากท่านมาก และไม่สามารถมาหาท่านได้เสมอ ฉะนั้นในปัญหาศาสนาฉันควรปฎิบัติตัวอย่างไรขอรับ ?
ท่านอิมามริฎอ อ. ตอบว่า “จงไปถามปัญหาศาสนาจากซักการียา บินอาดัม อัลกุมมีฮ์ เพราะเขาคือผู้ที่ซื่อสัตย์ต่อศาสนา และทางโลก

หากการออกคำวินิจฉัยโดยผู้รู้ โดยฟะกิฮ์ ไม่เป็นที่อนุญาติในอิสลาม แน่นอนว่า ท่านอิมามศอดิก อ. ก็คงไม่รับสั่งให้ อะบาน บิน สะลิบ ไปนั่งในมัสยิดมะดีนะห์เพื่อออกคำวินิจฉัยให้ประชาชนทั่วไปหรอกนะ…ออเจ้า..

และเช่นกันหากการตักลีดตามผู้รู้/ฟะกิฮ์ไม่เป็นที่อนุญาติในอิสลามท่านอิมามริฎอ อ. คงไม่รับสั่งให้ อะลี บิน มุสัยยับ ไปถามปัญหาที่สงสัยกับ ฟะกิฮ์ซักการียา บิน อาดัม อัลกุมมีอ์ หรือนะ จริงไหม…ออเจ้า

و اجلس لهم العصرین فافت المستفتی و علّم الجاهل و ذاکر العالم

ท่านอิมามอะลี อ. ได้ส่งสาส์นไปยังเจ้าเมืองมักกะในขณะที่ท่านดำรงตำแหน่งคอลิฟะฮ์ว่า “ในช่วงระหว่างเวลานมาซซุฮ์ริ และอัศริ ให้เจ้าได้ไปนั่งในมัสยิดเพื่อที่จะได้ออกคำฟัตวาให้แก่ประชาชนทั่วไป เพื่อที่จะได้สอนสั่งพวกเขาในสิ่งที่พวกเขายังไม่รู้ และจงเเจ้งเตือนผู้รู้(ฟะกิฮ์)ทั้งหลายในเรื่องนี้ด้วย

นี้ก็เป็นอีกหนึ่งหลักฐานที่ยืนยันสัจธรรมว่า “การตักลีด” คือแนวทางที่อะฮ์ลุลบัยต์นบีได้กำชับไว้สำหรับประชาชนทั่วไป….

สุดท้ายก็หวังว่าสิ่งเหล่านี้จะเป็นข้อพิสูจน์อีกประการหนึ่งสำหรับกลุ่มคนที่มักอ้างว่า “ไม่อนุญาติให้ตักลีดต่อมัรญิฮ์”