การเช็ดศีรษะ ที่วายิบคือบางส่วนของศีรษะเท่านั้น หรือ ต้องเช็ดให้ทั่วศีรษะ…? ในหลักคำสอนของอะห์ลุลบัยต์นบี ศีรษะที่ต้องเช็ดในขณะอาบน้ำนมาซก็คือ ส่วนหน้าของศีรษะ เท่านั้น
หนึ่งในปัญหาที่มีการถกเถียงกันในหมู่นักวิชาการอิสลาม นั่นคือ การเช็ดศีรษะ ที่วายิบให้เช็ดแค่บางส่วนของศีรษะเท่านั้น หรือ ต้องเช็ดให้ทั่วศีรษะ…?
ฮะดิษศ่อฮิห์จากท่านซุรอเราะห์
مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع أَ لَا تُخْبِرُنِی مِنْ أَیْنَ عَلِمْتَ وَ قُلْتَ أَنَّ الْمَسْحَ بِبَعْضِ الرَّأْسِ وَ بَعْضِ الرِّجْلَیْنِ
ซุรอเราะห์ได้ถามท่านอิมามบาเก็ร อ. ว่า โปรดแจ้งข้าเถิดว่า เราจะรู้ได้อย่างไรว่า ต้องเช็ดแค่บางส่วนของศีรษะ และเท้า เท่านั้น โดยไม่จำเป็นต้องเช็ดทั้งหมดของศีรษะ และเท้า ?
فَضَحِکَ فَقَالَ یَا زُرَارَةُ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ نَزَلَ بِهِ الْکِتَابُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ فَعَرَفْنَا أَنَّ الْوَجْهَ کُلَّهُ یَنْبَغِی أَنْ یُغْسَلَ ثُمَّ قَالَ وَ أَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرافِقِ فَوَصَلَ الْیَدَیْنِ إِلَی الْمِرْفَقَیْنِ بِالْوَجْهِ فَعَرَفْنَا أَنَّهُ یَنْبَغِی لَهُمَا أَنْ یُغْسَلَا إِلَی الْمِرْفَقَیْنِ ثُمَّ فَصَلَ بَیْنَ الْکَلَامِ فَقَالَ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِکُمْ – فَعَرَفْنَا حِینَ قَالَ بِرُءُوسِکُمْ أَنَّ الْمَسْحَ بِبَعْضِ الرَّأْسِ لِمَکَانِ الْبَاءِ ثُمَّ وَصَلَ الرِّجْلَیْنِ بِالرَّأْسِ کَمَا وَصَلَ الْیَدَیْنِ بِالْوَجْهِ فَقَالَ وَ أَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَیْنِ – فَعَرَفْنَا حِینَ وَصَلَهُمَا بِالرَّأْسِ أَنَّ الْمَسْحَ عَلَی بَعْضِهِمَا – ثُمَّ فَسَّرَ ذَلِکَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِلنَّاسِ فَضَیَّعُوهُ الْحَدِیثَ
وسائل الشيعة، الشيخ الحر العاملي، ج1، ص412، أبواب الوضوء، باب23، ح1
ท่านอิมามบาเก็ร อ. หัวเราะแล้วกล่าวว่า : (เช็ดบางส่วนของศีรษะ)สามารถเข้าใจได้จากพระดำรัสของพระองค์ในอายะฮ์ วุฎู ที่พระองค์ตรัสว่า
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ؛
บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย เมื่อพวกเจ้าต้องการนมาซ ก็จงล้างใบหน้าของพวกเจ้า และมือของพวกเจ้าถึงข้อศอก และจงเช็ด(บางส่วนของ)ศีรษะของพวกเจ้า และเท้าของพวกเจ้าจนถึงโหนกเท้าทั้งสอง
ความว่า พระองค์รับสั่งให้ล้างในส่วนของใบหน้าทั้งหมด และล้างมือทั้งหมด(โดยมีขอบเขตของมือแค่)ข้อศอก และเมืออายะฮ์มาถึงส่วนที่ต้อง เช็ด พระองค์ตรัสว่า “برئوسکم و ارجلکم” ให้เช็ดบางส่วนจากศีรษะและเท้าทั้งสอง โดยไม่กล่าวว่า “و امسحوا رئوسکم” และจงเช็ดศีรษะทั้งหมดของพวกเจ้า สิ่งนี้(ให้เช็ดศีรษะแค่บางส่วนของศีรษะโดยไม่จำเป็นต้องเช็ดทั้งหมดของศีรษะ)สามารถเข้าใจได้ด้วยอักษร “บาฮ์” ในคำ بِرُؤُسِکُمْ (ซึ่งอักษร บาฮ์ ให้ความหมายว่า ตับอีด คือ บางส่วน)และในส่วนของเท้าทั้งสองก็เช่นเดียวกันให้เช็ดแค่บางส่วน(ไม่ใช่ทั้งหมดของเท้า)เพราะ “ارجلکم” ได้อะฎอฟ(ย้อนกลับไปยัง) “رئوس” เมื่อศีรษะแค่บางส่วนที่ต้องเช็ด เท้าก็ต้องเช็ดแค่บางส่วน) ท่านอิมาม อ. ได้กล่าวเสริมว่า เช็ดบางส่วนของหลังเท้า สามารถเข้าใจได้จากอัลกุรอ่าน ส่วนการเช็ดส่วนหน้าของศีรษะคือซุนนะห์ที่ถูกถ่ายทอดผ่านท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์(จากหนังสือวะซ่ออิลุลชีอะห์ เล่ม 1 หน้า 412)
