ความหมายของ “อัล-กะฮ์บัยน์”[الكَعبَين] ใน อายะตุลวุฎูอ์ ในภาษาอาหรับ อัล-กะฮ์บัยน์ คือคำ ทวิพจน์[تثنية] ของ กะฮ์บุ[كَعب] ถูกใช้ใน 3 ความหมาย คือ โหนกเท้า ,ตาตุ่ม และกระดูกส่วนหน้าของข้อเท้า ส่วน อัล-กะฮ์บัยน์ ในอายะนี้ ว่าให้ความหมายใด ต้องตรวจสอบจากแบบฉบับ(ซุนนะห์)ของท่านศาสดามุฮัมมัด ศ. ซึ่งเมื่อตรวจสอบจากสายรายงานที่มาจากอะห์ลุลบัยต์(ครอบครัวนบี)ผู้ถูกรับรองความบริสุทธิ์แล้ว ได้บทสรุปว่า “โหนกเท้า /قبه القدم“
ในอายะที่ 6 ซูเราะห์อัล-มาอิดะฮ์ พระองค์อัลลอฮ์ทรงตรัสว่า
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ؛
บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย เมื่อพวกเจ้าต้องการนมาซ ก็จงล้างใบหน้าของพวกเจ้า และมือของพวกเจ้าถึงข้อศอก และจงเช็ด(บางส่วนของ)ศีรษะของพวกเจ้า และเท้าของพวกเจ้าจนถึงโหนกเท้าทั้งสอง
- ความหมาย “อัล-กะฮ์บัยน์” [إِلَى الْكَعْبَيْنِ]
كلمة «الكَعبَين» هي تثنية لـــ«كَعب» و لها ثلاث معان
العظم المرفوع على القدم –
المفصل الموجود بين الساق و القدم في الرجل الذي يقع عليه عظم الساق –
عظم الكاحل في طرفي المفصل –
คำ อัล-กะฮ์บัยน์ คือคำทวิพจน์ของ กะฮ์บุ และสำหรับคำๆนี้ถูกใช้ใน 3 ความหมาย คือ
- กระดูกส่วนหน้าของข้อเท้า
- ส่วนที่ยื่นออกมาบนหลังเท้า(โหนกเท้า)
- อวัยวะส่วนที่เป็นปุ่มกลม ๆ ที่ข้อเท้าทั้ง 2 ข้าง(ตาตุ่ม)
ปราชญ์อวุโสของชาวชีอะห์มีมติเป็นเอกฉันฑ์ว่า อัลกะฮ์บัยน์ คือ โหนกเท้าทั้งสอง เช่น
- เชคมุฟีด ร.ฎ. ได้ให้ความหมายของ กะฮ์บัยน์ ว่า คือ โหนกเท้าทั้งสอง
و الکعبان هما قبه القدم امام الساقین بین المفصل و المشط و لیسا الاعظم التی عن الیمین و الشمال من الساقین الخارجه عنهما کما یظن ذلک عن عامه
กะฮ์บัยน์ ที่ปรากฏในอายะฮ์ «وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ» คือ โหนกเท้าทั้งสอง “กุบบะฮ์” หมายถึง โหนกเท้าที่อยู่ระหว่างข้อเท้ากับปลายนิ้วเท้า ไม่ใช่ อวัยวะส่วนที่เป็นปุ่มกลม ๆ ที่ข้อเท้าทั้ง 2 ข้าง(ตาตุ่ม)ตามที่ชาวซุนนะห์คาดเดากัน (ต่อมาท่านเชคมุฟีด ก็ได้อธิบายต่อว่า) เพราะอาหรับจะเรียก ตาตุ่ม ว่า “อัล-ซุนบูบ /الظُّنْبُوْبُ” (จากหนังสืออัลมุกนิอะห์ ของเชคมุฟีด หน้า 44)
“و العرب تسمی کل واحده منهما بالظنبوب”
- ท่านเชคทูซีย์ กล่าวว่า เช็ดไปถึง กะฮ์บัยน์ ก็คือ การเช็ดไปถึงโหนกเท้าทั้งสอง
و هما نابتان فی وسط القدم » المبسوط،شیخ طوسی،ص:۲۲
- มุฮักกิก ฮิลลีย์
الکعبان هما العظمان ناتئان فی وسط القدم عند معقد الشراک
المعتبر،محقق حلی، ج:۱، ص:۱۵۱
เหตุผลที่ปวงปราชญ์ชาวชีอะห์มีมติเอกฉันฑ์ว่า อัล-กะฮ์บัยน์ คือ โหนกเท้าทั้งสอง ไม่ใช่ ตาตุ่มทั้งสอง ตามที่ชาวซุนนี่ห์เชื่อ
การที่จะให้คำจำกัดความของ อัล-กะฮ์บัยน์ ในอายะ วุฎู นั้น แน่นอนว่า จำเป็นต้องตรวจสอบจากแบบฉบับ(ซุนนะห์)ของท่านศาสดามุฮัมมัด ศ. เพราะหากอ้างอิงไปยังความหมายในหลักภาษาก็ไม่อาจที่จะให้บทสรุปได้(เพราะถูกใช้ไปในหลายความหมาย) และเมื่อตรวจสอบจากสายรายงานที่มาจากอะห์ลุลบัยต์(ครอบครัวนบี)ผู้ถูกรับรองความบริสุทธิ์แล้ว บรรดาอะห์ลุลบัยต์นบีได้ให้ความหมาย อัล-กะฮ์บัยน์ ในอายะตุล วุฎู ไว้ว่า คือ “โหนกเท้า /قبه القدم“
- ฮะดิษจากท่านอิมามบาเก็ร อ. โดยสารบบสายรายงานที่น่าเชื่อถือ(ศ่อฮิห์)
عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حَمْزَةَ وَ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُيَسِّرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ: أَ لَا أَحْكِي لَكُمْ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ أَخَذَ كَفّاً مِنْ مَاءٍ فَصَبَّهَا عَلَى وَجْهِهِ ثُمَّ أَخَذَ كَفّاً فَصَبَّهَا عَلَى ذِرَاعِهِ ثُمَّ أَخَذَ كَفّاً آخَرَ فَصَبَّهَا عَلَى ذِرَاعِهِ الْأُخْرَى ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَ قَدَمَيْهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ ثُمَّ قَالَ هَذَا هُوَ الْكَعْبُ قَالَ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى أَسْفَلِ الْعُرْقُوبِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذَا هُوَ الظُّنْبُوبُ
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج1، ص275، ابواب وضو، ب15، ح9
……..ท่านอิมาม อ. ได้อธิบายการอาบน้ำของท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ ไว้อย่างละเอียด จนมาถึงประโยค
ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَ قَدَمَيْهِ
ต่อมาท่านได้เช็ดศีรษะและเท้าทั้งสอง
ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ ثُمَّ قَالَ هَذَا هُوَ الْكَعْبُ
ต่อมาท่านได้วางมือบนโหนกเท้า แล้วกล่าว่า นีคือ อัล-กะฮ์บุ
แล้วท่านอิมาม อ. ก็ได้กล่าวต่อว่า ส่วนอวัยวะส่วนที่เป็นปุ่มกลม ๆ ที่ข้อเท้าทั้ง 2 ข้าง(ตาตุ่ม)สิ่งนี้ถูกเรียกว่า อัล-ซุนูบ الظُّنْبُوبُ
- ริวายะฮ์จากท่านอิมามรอฎอ อ. สาวกได้ถามท่านอิมาม อ. ถึงการเช็ดเท้าทั้งสอง ท่าน อ. ได้อธิบายว่า คือการวางนิ้วมือบนปลายนิ้วเท้าแล้วเช็ดไปจนถึงส่วนที่ยื่นออกมาบนหลังเท้า(โหนกเท้า)
سَأَلْتُهُ عَنِ الْمَسْحِ عَلَى الْقَدَمَيْنِ كَيْفَ هُوَ فَوَضَعَ كَفَّهُ عَلَى الْأَصَابِعِ فَمَسَحَهَا إِلَى الْكَعْبَيْنِ إِلَى ظَاهِرِ الْقَدَمِ
وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج1، ص293، ابواب وضو، ب24، ح4
จะเห็นได้ว่าบรรดาปวงปราชญ์ของชาวชีอะห์ได้ให้ความหมาย อัล-กะฮ์บัยน์ ว่า โหนกเท้า หรือส่วนที่ยื่นออกมาบนหลังเท้า เป็นไปตามคำสอนของอะห์ลุลบัยต์นบี ทั้งสิ้น แล้วท่านละ…? ที่แปล อัลกะฮ์บัยน์ ว่า ตาตุ่ม ทั้งสอง อ้างอิงจากสิ่งใดกัน
- ข้อสังเกตุ. ถ้าให้ความหมาย “กะฮ์บุน” ว่า “ตาตุ่ม” แล้ว “กะฮ์บัยน์” ก็จะแปลว่า “ตาตุ่มทั้งสอง” ซึ่งในความเป็นจริง เท้าของคนเรามี “ตาตุ่ม” ข้างละสองอัน รวมสองข้างก็ต้องเป็นสี่อัน ฉะนั้นอัล-กุรอ่านจะต้องใช้คำ พหูพจน์ จึงจะถูกกว่า นั้นคือ “กิอาบ/كِعاب“ แทน “กะฮ์บัยน์” ที่เป็น คำ ทวิพจน์
