[ ซุนนี่ห์ถาม – ชีอะห์ตอบ ] เรื่อง ประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل»
[ซุนนี่ห์ถาม] ชีอะห์ได้กล่าวประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» ไว้ในคำอะซาน และอิกอมะฮ์ สิ่งนี้ไม่ใช่เป็นการบิดอะฮ์ หรือ ? และหากกล่าวว่ามันคือ ส่วนหนึ่งของอะซาน และอิกอมะฮ์ แล้วทำไมมุสลิมส่วนใหญ่ จึงไม่กล่าว ในอะซานของพวกเขา ? และจากคำถามข้างต้น ก่อให้เกิดคำถามตามมาว่า หากประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» เคยมีอยู่ในยุคสมัยของท่านศาสดามุฮัมมัด แล้วใครเป็นผู้ตัดประโยคนี้ออกจากฮะซาน และอิกอมะฮ์ และเกิดขึ้นในยุคสมัยใด ?
[ชีอะห์ตอบ]
สำหรับคำตอบในเรื่องนี้ หากทุกคนให้ความสำคัญกับคำสอนของอะห์ลุลบัยต์ ลูกหลานศาสดา ศ. และคำบันทึกรายงานของนักประวัติศาสตร์อิสลาม ก็จะประจักษ์ชัดว่า ประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» เป็นส่วนหนึ่งของอะซาน และอิกอมะฮ์ ในยุคสมัยของท่านนบี ศ. และสิ่งนี้ก็ยังคงยึดปฎิบัติกันในยุคการปกครองของท่านอบูบักร(คอลิฟะฮ์ท่านแรก) แต่เมื่อมาถึงยุคสมัยการปกครองของท่านอุมัร ประโยคนี้ถูกตัดออกไปจากอะซาน และอิกอมะฮ์ โดยท่านอุมัร บิน ค็อตต็อบ ให้เหตุผลว่า “มุสลิมเริ่มเบื่อหน่ายต่อการทำสงคราม(ญิฮาด)และไม่ยอมออกรบ เพราะเล็งเห็นว่า “การนมาซดีกว่าสิ่งอื่นใดทั้งหมดแม้แต่การญิฮาด ซึ่งเข้าใจได้จากประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» ฉะนั้น ฉัน อุมัร เลยขอตัดประโยคนี้ออกจาก อะซาน และ อิกอมะฮ์ ทั้งแต่นี้เป็นต้นไป
หลักฐานที่บ่งชี้ว่าประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» เป็นส่วนหนึ่งของอะซาน และอิกอมะฮ์ในยุคสมัยของท่านนบี ศ.
[1]- ยืนยันด้วยกับอะห์ลุลบัยต์นบี ศ. ที่มีบันทึกไว้ตรงกันทั้งตำราชีอะห์ และตำราซุนนี่ห์ว่า «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» ประโยค คือส่วนหนึ่งของอะซาน และอิกอมะฮ์ เช่น ฮะดิษจากท่านอิมามศอดิก อ. ที่ท่านสอนวิธีการกล่าวฮะซาน และอิกอมะฮ์ให้แก่สาวกของท่าน ดังนี้
وَ رَوَى أَبُو بَكْرٍ الْحَضْرَمِيُّ وَ كُلَيْبٌ الْأَسَدِيُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ حَكَى لَهُمَا الْأَذَانَ فَقَالَ- اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ الْإِقَامَةُ كَذَلِكَ من لا يحضره الفقيه الشيخ الصدوق جلد : 1 صفحه : 289
และปราชญ์ชาวซุนนี่ห์ ระบุว่า “ท่านอิมามซัยนุลอะบิดีน อ. จะใส่ประโยค حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ ไว้ในอะซาน และอิกอมะฮ์เสมอ และท่าน อ. จะกล่าวว่า นี้คือรูปแบบของการอะซานในยุคแรก(ยุคสมัยของท่านนบี ศ.)
إبن أبي شيبة الکوفي، ابوبکر عبد الله بن محمد (المتوفي 235 هـ)، المصنف في الأحاديث والآثار، ج2، ص27، ح2251،
ท่าน ดุเซาฮ์กีอ์ มาลิกีอ์ ปราชญ์ของชาวซุนนะห์ กล่าวว่า “อะลี บิน อบีฎอลิบ ในอะซาน และอิกอมะฮ์ของท่านจะมีประโยค«حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» อยู่เสมอ และเป็นวิถีปฎิบัติของชีอะห์ในปัจจุบัน
(کَانَ عَلِیٌّ – رَضِیَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ – یَزِیدُ (حَیَّ عَلَى خَیْرِ الْعَمَلِ) بَعْدَ حَیِّ عَلَى الْفَلَاحِ وَهُوَ مَذْهَبُ الشِّیعَةِ الْآنَ
حاشیة الدسوقی على الشرح الکبیر،ج1،ص193 ط دار احیاء الکتب العربیة
[2]- ยืนยันด้วยกับศ่อฮาบะฮ์นบี
มุตตะกีอ์ ฮินดีย์ ได้บันทึกไว้ในหนังสือ กัลซุล อุมมาล ว่า “บิลาลจะกล่าว «حيّ عَلى خير العمل» ในช่วงฮะซานนมาซศุบฮ์
كان بلال يؤذن بالصبح فيقول: «حَيّ عَلى خير العمل»؛
كنزالعمال:342، ح23174
และรายชื่อของศ่อฮาบะฮ์นบี ที่ถูกระบุว่า พวกท่านเหล่านี้จะใส่ประโยค เสมอในฮะซานของพวกท่าน เช่น
[1]- ท่านบิลาล มุฮ์อัซซินของท่านนบี ศ.
[2]- ท่านอิมามอะลี อ.
[3]- อบู รอฟิฮ์
[4]- อะกีล บิน อบีฏอลิบ
[5]- ฮะซัน บิน อะลี อ.
[6]- อบู มะซูเราะห์
[7]- ฮุเซน บิน อะลี บิน อบีฎอลิบ
[8]- เซต บิน อัรกอม
[9]- อับดุลลอฮ์ บิน อับบาส
[10]- อับดุลลอฮ์ บิน อุมัร และท่านอื่น ๆอีกมากมาย
ใครเป็นผู้ตัดประโยค «حَیِّ عَلی خَیرِ العَمل» ออกจากอะซาน และอิกอมะฮ์ ?
ประวัติศาสตร์ที่เป็นที่ยอมรับยืนยันว่าประโยคที่กล่าวว่า (حَيَّ على خَيْرِ الْعَمَل) เป็นส่วนหนึ่งของอะซาน ขณะในสมัยของท่านค่อลิฟะฮฺอุมัรฺท่านได้เกรงว่า การที่ประชาชนได้ยินประโยคนี้ทุกวันจะทำให้พวกเขาคิดว่าการนมาซเป็นการกระทำที่ดีที่สุด และจะเป็นสาเหตุทำให้พวกเขาไม่คิดทำญิฮาดอีกต่อไปท่านจึงได้ตัดประโยคนี้ออกจากอะซาน ดังปรากฏหลักฐานในหนังสือ กันซุลอิรฟาน เล่มที่ 2 หน้าที่ 157, อัศศิรอตอลมุสตะกีม วะญะวาฮิรุลอัคบารฺ วัลอาษารฺ เล่มที่ 2 หน้าที่ 192, ชัรฮฺ อัตตัจรีด กูชจี ตอนกล่าวถึงอิมามะฮฺ หน้าที่ 474 พูดว่า ท่านอุมัรฺได้ขึ้นมิมบัร และพูดว่า โอ้ประชาชนเอ๋ย มีอยู่สามประการในสมัยท่านศาสดา ฉันได้สั่งห้ามมัน ได้ทำให้มันเป็นฮะรอม และลงโทษผู้กระทำได้แก่ มุตอะฮฺนิซาอฺ มุตอะฮฺฮัจญฺ และประโยคที่ว่า ฮัยยะ อะลา ค็อยริลอะมัล
«دَعوا حیَّ عَلى خیرِ العَمل لِئلا یشتغل الناس عن الجهاد فكان أوّل من تركها»
📕
محقق شهیر، سعدالدین تفتازانی (712ـ79) در شرح مقاصد; و متكلم معروف اشعری به نام علاء الدین
