คำตอบแบบละเอียด.
จำเป็นด้วยหรือที่ต้องซูญูด(ก้มกราบ)บนดินในขณะนมาซ ?
คำตอบ จำเป็น เพราะการซูญูดบนดิน(التربة)ในขณะนมาซ คือ แบบฉบับของท่านศาสดามุฮัมมัด ศ.
สิ่งที่ยืนยันได้ชัดเจน(และถือเป็นมติเอกฉันท์ระหว่างซุนนี่ห์และชีอะห์) นั่นคือ ในยุคสมัยของท่านศาสดามุฮัมมัด ศ. ท่านได้ซุญูดลงบน ดิน หิน(الحجر) และเสื่อ(الخُمرة)
และเช่นกันไม่เคยปรากฏหลักฐานใดๆเลยว่า ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. เคยซูญูดบนพรม ผ้า หรือซัจญาดะฮ์ ที่ชาวซุนนะห์ใช้รองซุญูดอย่างแพร่หลายในปัจจุบันนี้
ประการที่สอง. (สิ่งที่ท่านนบี ศ. ใช้ซูญูด มี ดิน หิน และเสื่อ)
(1). ชีอะห์ และซุนนี่ห์มีมติเอกฉันท์ว่า ท่านศาสดามุฮัมมัด ศ. ซูญูดบนดิน
บุคอรีได้บันทึกไว้ในศ๋อฮิห์ของเขา รายงานโดยญาบีร บิน อับดุลลอฮ์ อันซอรี ว่า
أنَّ النبيَّ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ قالَ: أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أحَدٌ قَبْلِي: … وجُعِلَتْ لي الأرْضُ مَسْجِدًا وطَهُورًا،
الراوي : جابر بن عبدالله | المحدث : البخاري | المصدر : صحيح البخاري | الصفحة أو الرقم : 335 | خلاصة حكم المحدث : [صحيح]
ห้าอย่างถูกมอบให้แก่ฉัน โดยสิ่งนี้ไม่เคยถูกมอบให้แก่ผู้ใดก่อนหน้าฉันเลย นั่นคือ……พื้นดินได้ถูกกำหนดให้เป็นสถานที่ซุญูด และทำความสะอาดสำหรับฉัน
และได้รับรายงานจากท่าน อบู วาเฮล ว่า
وَرَوَى وَائِلُ بْن حُجْرٍ قَالَ رَأَيْت النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إذَا سَجَدَ وَضَعَ جَبْهَتَهُ وَأَنْفَهُ عَلَى الْأَرْضِ
الراوي : وَائِلُ بْن حُجْرٍ | المحدث : الجصاص | المصدر : أحكام القرآن | جلد : 5 الصفحة : 36
الراوي : عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ | المحدث : أحمد بن حنبل | المصدر : مسند أحمد | جلد : 31 الصفحة : 156
“ฉันได้เห็นท่านศาสดา ศ. ขณะลงสุญูดได้เอาหน้าผากและจมูกวางลงบนดิน”
และแน่นอนว่าศ่อฮาบะฮ์นบี ก็ได้ยึดถือปฎิบัติตามท่านนบี ศ. โดยการไม่ซูญูดบนสิ่งใดเลยนอกจาก ดิน
รายงานจากอบี อุบัยดะฮ์ ว่า “อิบนุ มัสอูด เขาจะไม่นมาซ และจะไม่ซูญูด เว้นแต่จะต้องได้ซูญูดลงบนดิน
وَعَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ «أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ كَانَ لَا يُصَلِّي أَوْ لَا يَسْجُدُ إِلَّا عَلَى الْأَرْضِ».
رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْكَبِيرِ، وَأَبُو عُبَيْدَةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ.
الراوي : أَبِي عُبَيْدَةَ | المحدث : الهيثمي، | المصدر : مجمع الزوائد ومنبع الفوائد | جلد : 2 الصفحة : 57
แม้กระทั่งมีการรายงานไว้ว่า ศ่อฮาบะฮ์ หนึ่งในจำนวนนั้นคือ มัซรูก บิน อัจดะอ์ เมื่อเวลาเดินทางไกลจะนำเอาดินก้อน(เหมือนที่ชีอะห์ทำในปัจจุบัน)นำติดตัวไปด้วย
บนุสะอัด เสียชีวิตเมื่อ ฮ.ศ. 209 ได้บันทึกไว้ในตำราของตน (อัฏเฏาะบะกอตุลกุบรอ) ว่า
كَانَ مَسْرُوقٌ(مَسْرُوقِ بْنِ الأَجْدَعِ ) إِذَا خَرَجَ يَخْرُجُ بِلَبِنَةٍ يَسْجُدُ عليها في السفينة.
الراوي : مُحَمَّدٌ | المحدث : ابن سعد | المصدر: الطبقات الكبرى | جلد : 6 الصفحة : 141
มัซรูก บิน อัจดะอ์ เมื่อเวลาเดินทางไกลจะนำเอาดินแห้งติดตัวไปด้วย (เพื่อว่า) เมื่ออยู่ในเรือเขาจะได้ซัจดะฮฺบนมัน
(2). ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. ซุญูดบนหิน
ท่านอิบนิ อับบาส กล่าวว่า แท้จริงท่านนบี ศ. ซูญูดลงบนหิน
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، «أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجَدَ عَلَى الْحَجَرِ» هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحُ الْإِسْنَادِ، وَلَمْ يُخَرِّجَاهُ “
الراوي : ابْنِ عَبَّاسٍ | المحدث : الحاكم، أبو عبد الله | المصدر: المستدرك على الصحيحين | جلد : 1 الصفحة : 646
قال: «كَتَبَ إِلَيَّ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنِ ابْعَثْ إِلَيَّ بِلَوْحٍ مِنْ حِجَارَةِ الْمَرْوَةِ أَسْجُدُ عَلَيْهِ»
مصنف ابن أبي شيبة، ج١، ص٢٤٦؛ أخبار مكة للأزرقي، ج٢، ص١٥١
อะลี บินอับดุลลอฮฺ บิน อับบาซได้เขียนจดหมายถึงฉันว่า ให้ช่วยส่งหินเลาฮี ซึ่งเป็นหินจากเนินเขามัรวะฮฺเพื่อจะได้ซัจดะฮฺลงบนนั้น
(3). ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. ได้ซูญูดลงบนคุมเราะฮ์ (คุมเราะฮ์ หมายถึง เครื่องจักรสานที่ทำจากกาบและใบของอินทผลัม)
(الخُمرة شَيْء منسوج يعْمل من سعف النّخل ويرمل بالخيوط وَهُوَ صَغِير على قدر مَا يسْجد عَلَيْهِ الْمُصَلِّي أَو فويق ذلک،)
ท่านอะนัส บินมาลิก ท่านอิบนุอับบาส และภรรยาบางคนของท่านศาสดา ศ. เช่น อาอิชะฮ์- อุมมุซะละมะฮ์ และบรรดานักฮะดีษอีกจำนวนมากได้รายงานว่า
«کَانَ النَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ یُصَلِّی عَلَی الْخُمْرَةِ؛
الراوي : مَيْمُونَةَ | المحدث : البخاري | المصدر: صحيح البخاري | جلد : 1 الصفحة : 86
ท่านศาสดา ศ. ได้สุญูดลงบนคุมเราะฮ์
«عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ لِی رَسُولُ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ نَاوِلِینِی الْخُمْرَةَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَتْ فَقُلْتُ اِنِّی حَائِضٌ فَقَالَ اِنَّ حَیْضَتَکِ لَیْسَتْ فِی یَدِکِ؛
แต่สิ่งที่ประเสริฐสุด ก็คือการซูญูดบนดิน ซึ่งสิ่งนี้ได้รับการยืนยันจะอะห์ลุลบัยต์ของท่านนบี ศ.
ท่านอิมามศอดิก อ. กล่าวว่า
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : اَلسُّجُودُ عَلَى اَلْأَرْضِ فَرِيضَةٌ وَ عَلَى اَلْخُمْرَةِ سُنَّةٌ.
การสุญูดบนดินเป็นข้อบังคับ (จากพระผู้เป็นเจ้า) ส่วนการสุญูดบนเสื่อให้ถือเป็นซุนนะฮ์
คำสั่งของท่านนบีมุฮัมมัด ศ. ให้ซูญูดบนดิน
มีริวายะฮ์มากมายที่กล่าวถึง คำสั่งของท่านนบี ศ. สำหรับบุคคลที่ละเลยการซูญูดบนดิน ให้เขาได้ซูญูดบนดิน เช่น ท่านอับดุล รอซัก ได้รายงานว่า ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. ได้เห็นชายคนหนึ่งชือ ศุหัยบ์ ซึ่งเขาไม่ค่อยจะซูญูดบนดิน ท่านนบี ศ. จึงกล่าวกับเขาว่า โอ้ ศุหัยบ์ จงวางหน้าผากของเจ้าไว้บนดิน(ในขณะซุญูด)
عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ قَالَ: رَأَى النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُهَيْبًا §يَسْجُدُ كَأَنَّهُ يَتَّقِي التُّرَابَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَرِّبْ وَجْهَكَ يَا صُهَيْبُ»
الراوي : عَبْدُ الرَّزَّاقِ | المحدث : الصنعاني، | المصدر: مصنف عبد الرزاق الصنعاني | جلد : 1 الصفحة : 391
الراوي : عن عكرمة | المحدث : المتقي الهندي | المصدر: كنز العمال | جلد : 7 الصفحة : 465
รายงานจากอุมมุลซะลามะฮ์(ภรรยาของท่านนบี ศ.) ว่า ท่านนบี ศ. ได้เห็นเด็กรับใช้ของฉันที่ชื่อ อัฟละฮ์ ที่เขาเพิกเฉย(ต่อการซูญูดบนดิน) ท่านนบี ศ. จึงกล่าวแก่เขาว่า โอ้อัฟละฮ์ เจ้าจงวางหน้าผากของเจ้าบนดิน(ในขณะซูญูด
عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غُلاَمًا لَنَا يُقَالُ لَهُ أَفْلَحُ إِذَا سَجَدَ نَفَخَ فَقَالَ “ يَا أَفْلَحُ تَرِّبْ وَجْهَكَ ”»
الراوي : أم سلمة | المحدث : العسقلاني، ابن حجر | المصدر: الإصابة في تمييز الصحابة | جلد : 1 الصفحة : 252
ประการที่สาม.
และแน่นอนว่าสิ่งที่กล่าวมาข้างต้น ถึงสิ่งที่อนุญาติให้ซูญูดได้ ถูกตอกย้ำด้วยกับอะห์ลุลบัยต์นบี ศ.
ท่านอิมามญะอ์ฟัร ศอดิก อ. ทายาทผู้บริสุทธิ์ของท่านศาสดา และเป็นอิมามที่ 6 ของชีอะฮ์ อิมามียะฮ์ ท่านกล่าวว่า
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْعَبَّاسِ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) أَخْبِرْنِي عَمَّا يَجُوزُ السُّجُودُ عَلَيْهِ وَ عَمَّا لَا يَجُوزُ قَالَ السُّجُودُ لَا يَجُوزُ إِلَّا عَلَى الْأَرْضِ أَوْ مَا أَنْبَتَتِ الْأَرْضُ إِلَّا مَا أُكِلَ أَوْ لُبِسَ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا الْعِلَّةُ فِي ذَلِكَ قَالَ لِأَنَّ السُّجُودَ هُوَ الْخُضُوعُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ عَلَى مَا يُؤْكَلُ وَ يُلْبَسُ لِأَنَّ أَبْنَاءَ الدُّنْيَا عَبِيدُ مَا يَأْكُلُونَ وَ يَلْبَسُونَ وَ السَّاجِدُ فِي سُجُودِهِ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ تَعَالَى فَلَا يَنْبَغِي أَنْ يَضَعَ جَبْهَتَهُ فِي سُجُودِهِ عَلَى مَعْبُودِ أَبْنَاءِ الدُّنْيَا الَّذِينَ اغْتَرُّوا بِغُرُورِهَا وَ السُّجُودُ عَلَى الْأَرْضِ أَفْضَلُ لِأَنَّهُ أَبْلَغُ فِي التَّوَاضُعِ وَ الْخُضُوعِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ
الراوي : هِشَامِ بْنِ الْحَكَمِ | المحدث : الشيخ حرّ العاملي | المصدر: وسائل الشيعة | جلد : 5 الصفحة : 343
ฮิชาม บิน ฮะกัมพูดว่า ฉันได้ถามท่านอิมามศอดิก อ. เกี่ยวกับสิ่งที่สุญูดลงบนนั้นแล้ว ถือว่าถูกต้อง ท่านตอบว่า ต้องสุญูดลงบนดินหรือสิ่งที่งอกเงยขึ้นจากดิน ยกเว้นสิ่งที่เป็นอาหารหรือเครื่องนุ่งห่ม
ฉันได้ถามอิมาม อ. ว่า อะไรคือเหตุผลของสิ่งนี้ครับท่าน ?
ท่านอิมาม อ. กล่าวตอบว่า การซูญูด คือการแสดงความนอบน้อมและการภักดีที่มีต่ออัลลอฮ์ ซึ่งไม่เป็นการดีหากจะทำการสุญูดลงบนอาหาร หรือเครื่องนุ่งห่ม เนื่องจากว่าจะกลายเป็นผู้ที่มีความลุ่มหลงต่อโลก บูชาอาหารและเครื่องนุ่งห่ม ขณะที่ทำการสุญูดนั้นมนุษย์ได้แสดงการเคารพภักดีต่อพระองค์
ดังนั้นไม่เป็นการดีหากเราจะนำหน้าผากของเรา สุญูดลงบนสิ่งที่พวกบูชาโลกได้สักการะต่อมัน ส่วนการสุญูดลงบนดินเป็นการกระทำที่สูงและดีกว่า เนื่องจากว่าได้เข้าถึงแก่นของการแสดงความนอบน้อมถ่อมตน ณ เบื้องพระพักตร์ของพระองค์ผู้ทรงสูงส่งและเกรียงไกร
ประการที่สี่.
ทำไมชีอะห์จึงไม่ซูญูดบนพรม ผ้า หรือแม้แต่ผ้าซัจญาดะฮ์ เหมือนชาวซุนนะห์ ?
คำตอบ. เพราะไม่เคยปรากฏหลักฐานใดๆเลยว่า ท่านศาสดามุฮัมมัด ศ. อะห์ลุลบัยต์ และศ่อฮาบะฮ์ เคยซูญูดลงบนผ้า ที่ถูกล่าวมาข้างต้น แต่ในทางกลับกัน กลับปรากฏหลักฐานยืนยันว่า “ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. ห้ามไม่ให้ซูญูดบนผ้า”
นักฮะดีซอีกกลุ่มได้รายงานว่า ท่านศาสดา ศ. ได้สั่งห้ามบุคคลที่ลงสุญูดแล้วแผ่ผ้าโพกศีรษะของตนออกเพื่อจะสุญูดลงบนนั้น
ศอลิห์ ฮะยะวานะ อัลซับบาอีอ์ รายงานว่า
صَالِحِ بْنِ حَيَوَانَ السَّبَائِيِّ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ §” رَأَى رَجُلًا يَسْجُدُ بِجَنْبِهِ وَقَدِ اعْتَمَّ عَلَى جَبْهَتِهِ فَحَسَرَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ جَبْهَتِهِ
الراوي : صَالِحِ بْنِ حَيَوَانَ السَّبَائِيِّ | المحدث : البيهقي | المصدر: السنن الكبرى | جلد : 2 الصفحة : 151
ท่านศาสดา ศ. เห็นชายคนหนึ่งกำลังสุญูดลงบนผ้าโพกศีรษะใกล้ ๆ กับท่าน ท่านได้ดึงผ้าโพกศีรษะนั้นออกจากหน้าผากเขา
อิยาฏ บิน อับดุลลอฮ์ กุเรชี รายงานว่า
رَوَى مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللهِ الْقُرَشِيِّ قَالَ: رَأَى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَسْجُدُ عَلَى كَوْرِ عِمَامَتِهِ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ ارْفَعْ عِمَامَتَكَ، وَأَوْمَأَ إِلَى جَبْهَتِهِ “
الراوي : صَالِحِ بْنِ حَيَوَانَ السَّبَائِيِّ | المحدث : البيهقي | المصدر: السنن الكبرى | جلد : 2 الصفحة : 151
ท่านศาสดา ศ. ได้เห็นชายคนหนึ่งกำลังสุญูด ลงบนผ้าโพกศีรษะของตน ท่านได้ชี้ให้เขาเอาออก และชี้ไปที่หน้าผากของเขา
