อัลลอฮ์ให้ความสำคัญต่อการจดบันทึก ท่านนบีมุฮัมมัด ศ. มีคำสั่งให้ได้จดบันทึกคำสอนของอิสลาม แล้วเป็นไปได้อย่างไรที่จะห้ามการจดบันทึกวจนะของท่าน
เหตุผลที่ผู้รู้ชาวซุนนะห์ยกมาเพื่อปกป้องคอลิฟะฮ์ต่อกรณีการเผาฮะดิษนบี 500 บท+คำหักล้าง
ในบทความก่อนหน้านี้ข้าพเจ้าได้นำเสนอ บทความเกี่ยวกับการที่รัฐบาลซะกีฟะฮ์ที่นำโดยท่านอบูบักร และท่านอุมัร สั่งเผาฮะดิษนบี และสั่งห้ามเด็ดขาดในการบันทึกฮะดิษของท่านนบี ศ. (ซึ่งสามารถเข้าไปดูรายละเอียดได้ตามลิ้งข้างล่าง)
คอลิฟะฮ์ อบูบักร คือบุคคลแรกที่เผาฮะดิษนบี ศ. แล้วไหนว่าจะตามซุนนะห์นบี…?
ในบทความนี้ข้าพเจ้าจะขอกล่าวถึงเหตุผลที่นักปราชญ์ออกมาอธิบายเพื่อปกป้องการกระทำของคอลิฟะฮ์ในเรื่องการเผาฮะดิษนบี ถึง 500 บท
ในหลายยุคสมัยแล้วที่อุลามาชาวซุนนะห์พยามยามหาเหตุผลเพื่อปกป้องคอลีฟะฮ์ของตัวเองต่อความผิดพลาดที่ศ่อฮาบะฮ์เหล่านี้ได้สั่งห้ามการบันทึกฮะดิษนบี จนในที่สุดพวกเขาก็ใช้ฮะดิษที่คลุมเคลือบทต่อไปนี้เป็นข้ออ้าง รายงานโดยท่านอะบูสะอี๊ด อัลคุดรีย์ ได้รายงานว่า ท่านรอซูลลุลลอฮ์ ศ. ได้กล่าวไว้ดังนี้
لاَ تَكْتُبُوا عَنِى مَنْ كَتَبَ عَنى غَيْرَ القُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ
“ พวกเจ้าอย่าได้บันทึกเรื่องใดๆจากฉัน ผู้ใดที่บันทึกเรื่องใดจากฉันที่ไม่ใช่อัลกุรอาน ก็จงลบมันทิ้งก่อน ”
แต่คำสั่งห้าม(ที่อ้างท่านนบี ศ.)ในฮะดิษข้างต้นนี้กลับขัดแย้งอย่างเห็นได้ชัดต่อฮะดิษบทอื่นๆของท่านนบี ศ. เพราะท่านรอซูลได้อนุญาตให้ศอฮาบะห์บางท่านที่มีความแม่นยำในการบันทึก และสามารถจำแนกระหว่างอัลกุรอานและซุนนะห์ไว้อย่างเป็นสัดส่วน ทำการบันทึกได้ เช่น
- เหตุการณ์ที่ชาวเยเมนได้เดินทางมาศึกษาเรื่องราวอิสลามกับท่านนบี ขณะที่เขาได้ฟังคุตบะห์ของท่านนบีจบลง ก็ร้องขอต่อท่านนบีว่า
يَا رَسُوْلَ اللهِ اكْتُبُوا لِى فَقالَ اكْتُبُوا لَهُ
โอ้ท่านรอซูลของอัลลอฮ์ ได้โปรดให้พวกเขาบันทึกให้ฉันด้วยเถิด ท่านกล่าวว่า พวกเจ้าจงบันทึกให้เขาด้วย ” (หนังสือมุสนัดอิหม่ามอะห์หมัด ฮะดีษเลขที่ 6944)
- อะห์มัด บิน ฮัมบัล บันทึกในหนังสือมุสนัด เล่ม 2 หน้า 215 รายงานจากอับดุลลอฮ์ บินอัมร์ บิน อาศ กล่าวว่า
عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْمَعُ مِنْكَ أَشْيَاءَ ، أَفَأَكْتُبُهَا ؟ قَالَ نَعَمْ ، قُلْتُ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا ؟ قَالَ نَعَمْ ، فَإِنِّي لَا أَقُولُ فِيهِمَا إِلَّا حَقًّا
รายงานจากอับดุลลอฮ์ บิน อัมร์ บิน อัลอาศ กล่าวว่า ฉันได้กล่าวกับท่านรอซูลุลลอฮ์ ศ. ว่า แท้จริงฉันได้ฟังเรื่องต่างๆจากท่าน แล้วฉันจะบันทึกมันได้ไหม ? ท่านตอบว่า ได้ซิ ฉันกล่าวว่า ทั้งเรื่องในยามโกรธและในยามพอใจ หรือ ? ท่านกล่าวว่า ใช่แล้ว เพราะฉันจะไม่กล่าวสิ่งใด(ไม่ว่ายามโกรธหรือยามพึงพอใจ)ออกไปนอกจากสัจธรรม
ท่านฮากิม นิชาบูรี กล่าวถึงฮะดิษบทนี้ไว้ในหนังสือมุสตัดร็อก เล่ม 3 หน้า 528 ว่าเป็นฮะดีษศอฮีฮ์ ตามมาตรฐานของบุคคอรีและมุสลิมเพียงแต่เขาทั้งสองไม่บันทึก
ความสำคัญต่อ “การบันทึก” ที่กล่าวไว้ในอัลกุรอานและอัล-ฮะดิษ
ก่อนจะจบในประเด็นนี้ขอกล่าวถึงความสำคัญของการ “บันทึก” ที่ระบุไว้ในพระคำภีร์อัลกุรอาน ซูเราะห์บะก่อเราะ อายะฮ์ 282 ว่า :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمّىً فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً إِلَى أَجَلِهِ
“โอ้บรรดาผู้มีศรัทธาทั้งหลาย เมื่อพวกเจ้าทำสัญญากู้หนี้ยืมสินกันในหนี้สินหนึ่ง โดยมีกำหนดที่แน่ชัด พวกเจ้าก็จงทำบันทึกมันไว้ด้วย และจะต้องมีผู้บันทึกทำการบันทึกในระหว่างพวกเจ้า โดยความเที่ยงธรรม และผู้บันทึกจงอย่าปฏิเสธที่จะทำการบันทึก ดังที่อัลลอฮ์ได้สอนเขาไว้ ดังนั้น เขาจงบันทึกโดยให้ลูกหนี้เป็นผู้บอกให้…..และเจ้าทั้งหลายจงอย่าระอาที่จะทำการบันทึกมันไม่ว่า (หนี้สินนั้น) จะเป็นเพียงจำนวนเล็กน้อย หรือจำนวนมาก็ตาม จนถึงกำหนดของมัน”
จากโองการข้างต้นพระองค์อัลลอฮ์ทรงรับสั่งให้มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในเรื่องของการกู้ยืม ฉะนั้นในขณะที่ทุกคนเชื่อว่าเรื่อง “ดิรฮัมฮัมและดินาร” (เงินทอง) ที่มีค่าและความสำคัญน้อยกว่า “วจนะของท่านนบี” อย่างแน่นอน แล้วเป็นไปได้อย่างไรที่ “คำพูด” ของท่านนบี(ศ็อลฯ)ถูกห้ามมิให้บันทึก แต่พระองค์กลับกำชับให้บันทึกในสิ่งที่ไม่มีค่าอะไรเลยเมื่อเทียบกับวจนะของท่านนบี ?
การบันทึก คือซุนนะห์ของท่านนบี ศ. อิบนุอับบาสได้รายงานว่า
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- وَفِى الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ النَّبِىُّ -صلى الله عليه وسلم- « هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّونَ بَعْدَهُ ». فَقَالَ عُمَرُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- قَدْ غَلَبَ عَلَيْهِ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ. فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ فَاخْتَصَمُوا فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ. وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ. فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغْوَ وَالاِخْتِلاَفَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- قُومُواقال: قوموا عنی، لا ینبغی عندی التنازع
อิมามบุคอรียฺ เป็นหนึ่งนักรายงานฮะดีซผู้อาวุโสของฝ่ายซุนนียฺ และเป็นเจ้าของหนังสือเซาะฮียฺบุคอรียฺ ได้รายงานจากอิบนุอับบาซว่า :
ใกล้เวลาที่ท่านศาสดา ศ. จะอำลาจากโลกไป มีสหายกลุ่มหนึ่ง เช่น อุมัร บิน เคาะฎ็อบได้รวมตัวกันอยู่ที่บ้านของท่านศาสดา ศ. ท่านได้สั่งพวกเขาว่า : จงนำเอาปากกาและกระดาษมาให้ฉัน เพื่อฉันจะได้บันทึกบางสิ่งแก่พวกท่าน แล้วพวกท่านจะไม่หลงทางตลอดไป, อุมัร บิน เคาะฏ็อบกล่าวว่า : อาป่วยได้ครอบงำท่านศาสดาเสียแล้ว, พวกเรามีอัลกุรอานคัมภีร์แห่งพระเจ้าเล่มเดียวก็เพียงพอแล้ว สำหรับพวกเรา คำพูดของเขาทำให้อะฮฺลุลบัยตฺและผู้ที่อยู่ในบ้านของท่านศาสดา ศ. ขัดแย้งกัน,มีบางกลุ่มที่ยอมรับทัศนะของอุมัร และอีกบางกลุ่มไม่เห็นด้วยและแสดงความเห็นขัดแย้งออกมา เมื่อความขัดแย้งทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น ท่านศาสดา ศ. จึงกล่าวว่า : จงออกไปให้พ้นหน้าฉันทั้งหมด ไม่สมควรอย่างยิ่งที่พวกท่านจะมาถกเถียงและวิวาทกันต่อหน้าฉัน (บุคอรี กิตาบอิลมฺ บาบกิตาบุลอิลมฺ, 1/22-23)
บุคอรียฺ ได้รายงานจากอิบนุอับบาซ ในอีกรายงานหนึ่งว่า อิบนุอับบาซกล่าวว่า : ปัญหาและความเลวร้ายต่างๆ ได้เริ่มต้นตั้งแต่มีการทะเลาะวิวาทกันต่อหน้าท่านศาสดา จนกระทั่งท่านไม่ได้เขียนพินัยกรรมฉบับสุดท้าย
เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นตรงกับวันพฤหัสบดี กล่าวคือ 4 วันก่อนการจากไปของท่านศาสดา ศ. สี่วันก่อนการเสียชีวิตของท่าน มุฮัมมัดศาสดาแห่งอิสลามยังคงปราถนาที่จะบันทึก “ คำพูด คำสั่งเสีย ” ของท่านอยู่
ดังนั้นเป็นไปได้หรือที่ท่านจะรับสั่งให้ยกเลิกการบันทึกฮะดิษ และลบทิ้งทุกอย่างที่ท่านเคยบอกกล่าวและมีการบันทึกไว้ ?!!!!!
