อัลลอฮ์ ซ.บ. มีคำสั่งให้เช็ดเท้าในขณะอาบน้ำนมาซ :[5:6]บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย เมื่อพวกเจ้าต้องการนมาซ ก็จงล้างใบหน้าของพวกเจ้า และมือของพวกเจ้าถึงข้อศอก และจงเช็ด(บางส่วนของ)ศีรษะของพวกเจ้า และเท้าของพวกเจ้าจนถึงโหนกเท้าทั้งสอง
อัล-กุรอ่านได้อธิบายถึงวิธีการอาบน้ำนมาซไว้อย่างกระจ่างชัดแล้วในซูเราะห์อัล-มาอิดะฮ์
และจงเช็ดศีรษะของพวกเจ้า และเท้าของพวกเจ้าจนถึงโหนกเท้าทั้งสอง
อาเมล ของคำ[อัรญุละกุม- أَرْجُلَكُمْ] คือ [วัมซาฮูอ์-امْسَحُوا]และคำ[อัรญุละกุม- أَرْجُلَكُمْ]ได้อะฎอฟกลับไปยังคำ[รุฮุซิกุม- رؤسِكم]ซึ่งอยู่ใน มะฮัล นัศบ์(สถานะมันศูบ) ความหมายของอายะฮ์นี้ จึงให้ความหมายว่า “จงเช็ดศีรษะและทั้งทั้งสองของพวกเจ้า” ฉะนั้น ฮุกุมของเท้า ต้องเช็ด ไม่ใช่ ล้าง
และสิ่งที่กล่าวมาข้างต้นก็สอดคล้องกับริวายะฮ์ต่างๆที่รายงานมาจากท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ และบรรดาอะห์ลุลบัยต์ของท่าน ที่ยืนยันถึงการต้องเช็ดเท้าในการอาบน้ำนมาซ ซึ่งตรงกับสิ่งที่ชาวชีอะห์ได้ยึดถือปฎิบัติกันมาอันเป็นแบบอย่างที่ถูกถ่ายทอดมาโดยท่านศาสนทูตและบรรดาอิมามผู้บริสุทธิ์ทั้งหลาย
แต่โดยส่วนมากของชาวซุนนะห์(แต่ไม่ใช่ทั้งหมดของพวกเขา)ซึ่งยืนยันว่าต้องล้างเท้าทั้งสองในขณะอาบน้ำนมาซ พวกเขาได้อ้างหลักฐานว่า และถือว่าเป็นหลักฐานหลักของพวกเขาก็คือ คำ [อัรญุละกุม- أَرْجُلَكُمْ] เป็นมัฟอูล(กรรม)ของ คำ[ฟะฮ์ซิลูฮ์-فاغسلوا]ซึ่งปรากฏอยู่ในประโยคก่อนหน้า ความว่า อาเมล ของ [อัรญุละกุม- أَرْجُلَكُمْ]คือ [ฟะฮ์ซิลูฮ์-فاغسلوا] ไม่ใช่ [อัมซาฮูอ์-امْسَحُوا] เพราะ [อัรญุละกุม- أَرْجُلَكُمْ] ถูกให้ นัศบ์(เป็นมันศูบ)
แต่ อิบนุ อัซมุฮ์ อัล-อันดะลูซีย์ ปราชญ์ผู้ลือนามของชาวซุนนะห์ก็ได้ตอบโต้ทัศนี้ข้างต้น และต่อกลุ่มที่อ้างคำอ่านข้างต้นไว้ว่า
مَسْأَلَةٌ وأما قَوْلُنَا في الرِّجْلَيْنِ فإن الْقُرْآنَ نَزَلَ بِالْمَسْحِ
สำหรับเท้าทั้งสองในทัศนะของเรา อัล-กุรอ่านมีบัญชาลงมาให้เช็ด
ริวายะฮ์ต่างๆที่ว่าด้วยเรื่องของการเช็ดเท้า
- ริวายะฮ์ในตำราชีอะห์
เจ้าของตำรา อัลญะวาเฮร ได้กล่าวว่า “หนึ่งในสิ่งที่เป็นวายิบของการอาบน้ำนมาซ ก็คือ การเช้ดเท้าทั้งสอง ซึ่งถือว่าเป็นมติเอกฉันฑ์ในหมู่ปวงปราชญ์ของชีอะห์ และถือว่าเป็น ฎอรูรียาตของมัซฮับ(สิ่งจำเป็นในมัซฮับที่ไม่มีข้อกังขาใดๆ)และริวายะฮ์ต่างๆที่กล่าวถึงการเช็ดเท้าอยู่ในระดับมุตะวาตีร และในหนังสือ อัล-อินติศอร ได้รวบรวมริวายะฮ์จากเช็ดเท้าไว้มากกว่ากรวดทรายที่มีอยู่ตามทะเลทรายเสียอีก
من فروض الوضوء (مسح الرجلين) إجماعا عند الإمامية محصلا ومنقولا، بل هو من ضروريات مذهبهم، وأخبارهم به متواترة، بل في الانتصار أنها أكثر من عدد الرمل والحصى
النجفي، الشيخ محمد حسن (متوفاى۱۲۶۶هـ)، جواهر الكلام في شرح شرائع الاسلام، ج۲، ص ۲۰۶، تحقيق وتعليق وتصحيح: محمود القوچاني، ناشر: دار الكتب الاسلامية ـ تهران، الطبعة: السادسة، ۱۳۶۳ش
ต่อไปมาดูบางริวายะฮ์ที่กล่าวไว้โดยอะห์ลุลบัยต์นบี ในเรื่องของการเช็ดเท้าทั้งสอง
- ท่านมัรฮูมกุลัยนีย์ ได้บันทึกฮะดิษจากท่านอิมามบาเก็ร อ. ถึงรูปแบบวิธีการอาบน้ำนมาซ ไว้ว่า
عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ جَمِيعاً عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام تَابِعْ بَيْنَ الْوُضُوءِ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ابْدَأْ بِالْوَجْهِ ثُمَّ بِالْيَدَيْنِ ثُمَّ امْسَحِ الرَّأْسَ وَ الرِّجْلَيْنِ وَ لَا تُقَدِّمَنَّ شَيْئاً بَيْنَ يَدَيْ شَيْءٍ تُخَالِفْ مَا أُمِرْتَ بِهِ وَ إِنْ غَسَلْتَ الذِّرَاعَ قَبْلَ الْوَجْهِ فَابْدَأْ بِالْوَجْهِ وَ أَعِدْ عَلَى الذِّرَاعِ وَ إِنْ مَسَحْتَ الرِّجْلَ قَبْلَ الرَّأْسِ فَامْسَحْ عَلَى الرَّأْسِ قَبْلَ الرِّجْلِ ثُمَّ أَعِدْ عَلَى الرِّجْلِ ابْدَأْ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِه
الكليني الرازي، أبو جعفر محمد بن يعقوب بن إسحاق (متوفاى۳۲۸ هـ)، الأصول من الكافي، ج ۳، ص ۳۵، ح۵، ناشر: اسلاميه، تهران، الطبعة الثانية،۱۳۶۲ هـ.ش
ท่านอิมามบาเก็ร อ. กล่าวว่า : วุฎูของเจ้าจะต้องทำต่อเนื่องกัน เหมือนดังที่อัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งรับสั่งไว้ นั้นคือ เริ่มต้นด้วยกับการล้างใบหน้า ต่อมาล้างมือทั้งสอง ต่อมาให้เช็ดศีรษะ และเท้าทั้งสอง และจงอย่าทำสิ่งหนึ่งก่อนอีกสิ่งหนึ่ง เพราะนั้นเท่ากับได้ปฎิบัติในสิ่งที่ขัดต่อคำสั่งของอัลลอฮ์ที่ทรงบัญชามา ฉะนั้นหากเจ้าได้ล้างเเขนก่อนใบหน้า ก็จงกลับไปล้างหน้าก่อนแล้วค่อยย้อนกลับมาล้างแขน และหากได้เช็ดเท้าก่อนเช็ดศีรษะ ก็จงกลับไปเช็ดศีรษะใหม่ หลังจากนั้นค่อยกลับมาเช็ดเท้าใหม่ จงเริ่มต้นด้วยกับสิ่งที่อัลลอฮ์ ซ.บ. ให้เริ่มต้น
- ริวายะฮ์ต่างๆที่บันทึกไว้ในตำราชาวซุนนะห์
- [มุสนัตอะห์มัด บิน ฮัมบัล 1:95] ซุนนะห์ของท่านนบีมุฮัมมัด คือการเช็ดบนหลังเท้าทั้ง 2 ข้าง
ท่านอะห์มัด บิน ฮัมบัล ได้บันทึกไว้ในหนังสือมุสนัตของท่าน โดยมีสารบบสายรายงานจากท่านอะมี้รุลมุฮ์มินีน อะลี บิน อบีฎอลิบ อ. ว่า “ท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ได้เช็ดบนหลังเท้าทั้งสอง ท่าน ศ. ไม่ได้ล้างเท้าทั้งสอง”
حدثنا عبد اللَّهِ حدثني أبي ثنا وَكِيعٌ ثنا الأَعْمَشُ عن أبي إِسْحَاقَ عن عبد خَيْرٍ عن عَلِىٍّ رضي الله عنه قال كنت أَرَى ان بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ من ظَاهِرِهِمَا حتى رأيت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ ظَاهِرَهُمَا
الامام احمد بن حنبل، مسند أحمد بن حنبل، ج 1، ص 95، تحقيق: شعيب الارنوط- عادل مرشد، مؤسسة الرسالة
อับดุ คัยร์ ได้รายงานจากท่านอิมามอะลี อ. ว่า ท่านอิมามอะลี อ. ได้กล่าวว่า “ฉันคิดว่าการล้างฝ่าเท้าย่อมเหมาะสมกว่าการเช็ดบนหลังเท้า จนกระทั่งฉันได้เห็นท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์เช็ดบนหลังเท้าทั้งสองของท่าน”
ผู้ทำการวิจัยฮะดิษในหนังสือเล่มนี้ ได้ยืนยันว่า “ริวายะฮ์บทนี้อยู่ในริวายะฮ์ที่ศ่อฮิห์ ถูกต้อง เชื่อถือได้”
ในหนังสือมุศ่อนนัฟ ของอิบนิ ชัยบะฮ์ ริวายะฮ์ถูกบันทึกไว้ในลักษณะเช่นนี้
183 حدثنا وَكِيعٌ عَنِ الأَعْمَش عن أبي إِسْحَاقَ عن عبد خَيْرٍ عن عَلِيٍّ قال لو كان الدِّينُ بِرَأْيٍ كان بَاطِنُ الْقَدَمَيْنِ أَحَقَّ بِالْمَسْحِ على ظَاهِرِهِمَا وَلَكِنْ رَأَيْت رَسُولَ اللهِ صلي الله عليه وسلم مَسَحَ ظَاهِرَهُمَا
ابن أبي شيبة، عبد الله بن محمد، مصنف ابن أبي شيبة، ج 1، ص 25، تحقيق : حمد بن عبد الله الجمعه، محمد ابراهيم الحيدان، مكتبة الرشد
ท่านอะลี อ. กล่าวว่า “หากศาสนาให้ทำตามทัศนะ(ความคิด)ของตัวเอง แน่นอนว่า การเช็ดฝ่าเท้าทั้งสองย่อมดีกว่าการเช็ดบนหลังเท้าทั้งสอง(ในการอาบน้ำนมาซ)แต่ทว่าฉันได้เห็นท่านศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ ศ. ได้เช็ดบนหลังเท้าทั้งสอง”
จากริวายะฮ์ข้างต้นเป็นที่ประจักษ์ชัดว่า ซุนนะห์ของท่านนบี ศ. ให้เช็ดหลังเท้าทั้งสอง ไม่ใช่ล้างเท้า เหมือนที่ชาวมุสลิมบางกลุ่มได้ยึดปฎิบัติอยู่ในปัจจุบัน
